Sàn thao tác thép: phân tích lưới tải và đường truyền lực

Một tải diện tích phải đi qua những cấu kiện cụ thể
Sàn thao tác trong nhà máy dầu khí thường gồm grating, dầm phụ, dầm chính và cột. Chia tổng tải cho số cột có thể cho đúng tổng phản lực nhưng vẫn che mất dầm hoặc liên kết chịu tải lớn. Cần theo tải qua từng cấp, giữ đúng vị trí đặt và hướng chịu lực của tấm sàn.

Bài này dựng một mặt bằng giả định để kiểm đường truyền tải đứng. Mọi tải đều chưa nhân hệ số, không dùng làm tải quy định cho sàn công nghiệp. Dầm được coi kê đơn, truyền lực đứng tại gối, không truyền mômen liên kết; bài chưa xét tải ngang, xoắn, ổn định hoặc tương tác khung.

Mặt bằng và hướng làm việc của grating
Sàn hình chữ nhật 12×8 m. Trục x chạy theo cạnh 12 m, trục y theo cạnh 8 m. Hai dầm chính ở y=0 và y=8 m, mỗi dầm nhịp 12 m giữa cột tại x=0 và x=12 m. Năm dầm phụ chạy theo y, đặt tại x=0; 3; 6; 9 và 12 m, nhịp 8 m.

Giả định grating làm việc một phương theo x, truyền tải tới hai dầm phụ kề nhau. McNICHOLS phân biệt thanh chịu lực với thanh ngang liên kết và yêu cầu xác định hướng thanh chịu lực cùng khoảng cách giữa các gối. [1] Trong mô hình này, chiều 3 m là khoảng cách trục dầm; chọn sản phẩm thật còn phải dùng nhịp thông thủy và chiều dài kê thực tế.

Khoảng cách giả định không phải khuyến nghị dùng bất kỳ loại grating nào vượt nhịp 3 m. Khả năng và độ võng của tấm cần được kiểm với tiết diện, thanh chịu tải và hình thức tải tương ứng. NAAMM trình bày riêng tải đều, tải tập trung và tải trên một phần diện tích. [2]

Từ tải mặt sang tải đường trên dầm phụ
Cho tải sử dụng giả định 4 kPa và tự trọng grating cùng lớp phụ trợ 0,5 kPa, tổng p=4,5 kN/m². Tự trọng mỗi dầm phụ là 1 kN/m. Với tải đều toàn mặt bằng, dầm phụ bên trong nhận nửa ô mỗi phía, nên bề rộng truyền tải bằng 3 m.

q_s = p b_t + g_s.

b_t là bề rộng truyền tải, m; g_s là tự trọng dầm, kN/m. Ba dầm bên trong có q_s=14,5 kN/m, mỗi đầu truyền 14,5×8/2=58 kN. Hai dầm biên chỉ nhận b_t=1,5 m nên q_s=7,75 kN/m, mỗi đầu truyền 31 kN.

Kiểm tổng phần tải qua dầm phụ: 3×14,5×8+2×7,75×8=472 kN. Trong đó tải mặt là 4,5×96=432 kN và tự trọng năm dầm là 40 kN. Hai phép cộng khớp là một kiểm tra cần thiết để phát hiện đếm đôi hoặc bỏ dải biên.

NAAMM lưu ý tự trọng grating phải được cộng khi xét tải sử dụng đều nếu bảng tải chưa bao gồm nó. [2] Trong ví dụ, 0,5 kPa đã nằm trong p nên không cộng lại lần nữa khi chuyển xuống dầm chính.

Dầm chính nhận phản lực tại vị trí thật
Mỗi dầm chính nhận ba lực 58 kN tại x=3; 6; 9 m. Hai lực 31 kN ở x=0 và x=12 m đi ngay vào vùng gối cột trong sơ đồ lý tưởng. Giả định tự trọng dầm chính 2 kN/m, tổng 24 kN trên một nhịp.

Do đối xứng, mỗi cột nhận 31+3×58/2+24/2=130 kN. Bốn cột có tổng phản lực 520 kN, khớp 432 kN tải mặt, 40 kN dầm phụ và 48 kN hai dầm chính.

Mômen giữa nhịp một dầm chính do ba lực bên trong và tự trọng là 384 kN·m. Khi vẽ riêng biểu đồ dầm chính, lực 31 kN đặt đúng ở gối không tạo mômen trong nhịp; nó vẫn phải được kể trong tải cột và chi tiết truyền lực tại nút. Đưa lực ấy thêm một lần vào tải trong nhịp sẽ sai.

Thiết bị 80 kN đặt lệch tâm
Xét thêm một cụm thiết bị cùng bệ phân phối có tổng tải đứng P=80 kN tại x=4 m, y=2 m. Giả định có dầm phân phối riêng kê lên dầm phụ x=3 và x=6 tại cùng y=2 m; tự trọng dầm phân phối đã nằm trong 80 kN. Tải thiết bị truyền qua bệ này, không giả định grating tự đủ cứng để chia tải.

Cân bằng dầm phân phối nhịp 3 m cho lực tới dầm phụ x=3 là 80×(6−4)/3=53,333333 kN, tới dầm x=6 là 26,666667 kN. Hai lực cộng đúng 80 kN và tạo mômen đúng với vị trí x=4.

Trên mỗi dầm phụ nhịp 8 m, tải đặt cách gối y=0 một khoảng 2 m. Phía y=0 nhận ba phần tư, phía y=8 nhận một phần tư. Vì vậy dầm chính y=0 nhận thêm 40 kN tại x=3 và 20 kN tại x=6; dầm y=8 nhận 13,333333 và 6,666667 kN tại cùng các vị trí x.

Tải cột và mômen sau khi đặt thiết bị
Cân bằng hai dầm chính cho tải tăng tại bốn cột (x,y) lần lượt là: (0,0) tăng 40 kN; (12,0) tăng 20 kN; (0,8) tăng 13,333333 kN; (12,8) tăng 6,666667 kN. Tổng bằng 80 kN.

Cộng nền tải 130 kN mỗi cột, kết quả là 170; 150; 143,333333 và 136,666667 kN. Chia đều 80/4=20 kN sẽ cho bốn cột 150 kN, đúng tổng nhưng đánh giá thiếu 20 kN ở cột chịu lớn nhất.

Dầm chính y=0 có mômen tại x=3; 6; 9 m tương ứng 408; 504 và 348 kN·m. Kiểm dấu lực cắt giữa các lực tập trung xác định cực đại tại x=6 m, bằng 504 kN·m. Nền tải ban đầu chỉ cho 384 kN·m.

Nếu thay thiết bị bằng tải đều 80/96=0,833333 kPa trên toàn sàn, mômen giữa dầm chính chỉ tăng 60 kN·m lên 444 kN·m. Phép thay ấy bảo toàn tổng lực nhưng thay đổi vị trí truyền lực; nó không đại diện nội lực của thiết bị lệch tâm.

Cực đại dầm phụ cũng có thể dịch khỏi giữa nhịp
Dầm phụ x=3 nhận q_s=14,5 kN/m cùng P_s=53,333333 kN tại y=2 m. Phản lực gần thiết bị là 98 kN, phản lực đầu xa là 71,333333 kN. Tổng bằng 116+53,333333 kN.

Sau điểm tải, lực cắt có dạng V=98−14,5y−53,333333. Nghiệm V=0 cho y=3,080460 m. Thay vào biểu thức mômen cho M_max=175,463602 kN·m. Mômen ngay dưới điểm tải y=2 m là 167 kN·m; mômen nền do tải đều đơn thuần là 116 kN·m.

Như vậy kiểm riêng giữa nhịp hoặc chỉ tại chân thiết bị có thể bỏ vị trí cực trị mới. Mômen ở đây được tính từ cân bằng, chưa so với khả năng chịu uốn, ổn định ngang hoặc khả năng chịu cục bộ của bụng dầm.

Độ nhạy và thay đổi cách sử dụng sàn
Nếu tải mặt p tăng thêm 1 kPa trên toàn 96 m², tổng phản lực tăng 96 kN, mỗi cột tăng 24 kN do phần tăng này đối xứng. Phản lực đầu của mỗi dầm phụ bên trong tăng 12 kN; mômen giữa mỗi dầm chính tăng 72 kN·m. Tải thiết bị vẫn giữ nguyên nên phần lệch phản lực cột vẫn tồn tại.

Nếu chuyển cùng thiết bị sang x=10 m, y=6 m với bệ phù hợp kê tại x=9 và x=12, phần tải tăng ở bốn cột lần lượt thành 3,333333; 16,666667; 10 và 50 kN. Cột (12,8) đạt 180 kN khi cộng nền tải. Tổng trọng lượng sàn không đổi nhưng cấu kiện chi phối thay đổi.

Một lỗ mở mới cũng có hai tác động: giảm tải mặt tại phần bị bỏ và đổi đường truyền tải nếu cắt qua thanh hoặc dầm. Chỉ trừ diện tích lỗ khỏi tổng tải sẽ không mô tả lực chuyển qua khung viền và liên kết quanh lỗ.

Đường truyền tải phải đi qua cả liên kết
ICE nhấn mạnh đường truyền lực bao gồm cấu kiện, liên kết và trạng thái tạm trong xây dựng. [3] Các phản lực 98 kN hay 58 kN trong bài là đầu vào cho gối dầm phụ, bản liên kết, bu lông hoặc đường hàn tương ứng; một tiết diện dầm đủ khả năng chưa kiểm xong nút của nó.

Nếu liên kết tạo độ liên tục hoặc dầm chính võng đáng kể làm phân phối lại tải, cần mô hình tương thích độ cứng thay cho chuỗi kê đơn. Grating và kẹp lắp đặt cũng không tự được xem như một sàn cứng truyền tải ngang. Bảng tính tải nên giữ sơ đồ tọa độ, chiều thanh chịu lực, tự trọng đã kể và phản lực tại từng nút để việc thay đổi bố trí thiết bị có thể được kiểm lại đầy đủ.

Nguồn tham khảo
[1] Getting Started with Bar Grating — McNICHOLS Company. Truy cập ngày 09/11/2026.
[2] Metal Bar Grating Engineering Design Manual — ANSI/NAAMM MBG 534-24, Second Edition — National Association of Architectural Metal Manufacturers. Truy cập ngày 09/11/2026.
[3] Explainer: Structural Load Paths — Institution of Civil Engineers. Truy cập ngày 09/11/2026.

Rà soát nội dung: 09/11/2026.
 
Top