Dầm vận chuyển module: chọn vị trí gối và kiểm mômen hai phía

Vị trí kê đỡ quyết định cả mômen dương và âm
Một module dài có thể cần các dầm dọc để truyền tải xuống hai tuyến kê khi di chuyển trong bãi lắp ráp. Đưa hai tuyến kê vào phía trong làm ngắn đoạn giữa gối, nhưng đồng thời tạo hai đoạn hẫng. Nếu chỉ kiểm mômen dương giữa nhịp, phương án có vẻ cải thiện liên tục; thực tế mômen âm trên gối đang tăng.

Mammoet mô tả bolster cho hàng dài như một cách đỡ hàng trên hai bàn xoay, phục vụ khả năng điều khiển tuyến vận chuyển. Hệ treo thủy lực và các bộ phận đỡ tham gia giữ ổn định. [1] Tuy nhiên, hai bàn xoay ngoài thực tế không mặc nhiên tương đương hai gối điểm trong mọi phương uốn. Bài này chỉ xét dầm theo phương dọc, với hai phản lực đứng được lý tưởng hóa rõ ràng.

Mô hình dùng để khảo sát vị trí gối
Giả định dầm dài L=20 m, chịu tải phân bố đều q=15 kN/m trên toàn chiều dài. Tải đã gồm phần khối lượng dầm và phần module được phân vào dầm đang xét; đây không phải tổng tải của mọi dầm song song. Hai gối đặt tại x=a và x=L−a, tính từ đầu trái.

Dầm thẳng, độ cứng uốn không đổi, không có liên kết giữ mômen tại gối; tải và gối đối xứng. Bỏ qua biến dạng cắt và chuyển động động lực học. Các phép cân bằng nội lực không cần biết EI, nhưng điều đó không có nghĩa độ võng hoặc ổn định không quan trọng.

Tổng tải là qL=300 kN; mỗi gối nhận 150 kN với mọi a trong mô hình đối xứng. Việc di chuyển gối không giảm phản lực này. Nó chỉ thay đổi cánh tay đòn của tải đối với các tiết diện.

R_A=R_B=qL/2

M_gối=−qa²/2

M_giữa=qL²/8−qLa/2

M có đơn vị kN·m khi q tính bằng kN/m và các chiều dài bằng m. Quy ước mômen dương gây võng xuống ở đoạn giữa, mômen âm ở đoạn hẫng làm đổi phía cánh chịu nén.

Học liệu MIT về biểu đồ lực cắt, mômen cho phép thay vị trí gối và tải, đồng thời nêu bài khảo sát làm cân bằng trị tuyệt đối của mômen âm và dương. [2] Dưới đây là phép suy dẫn và số liệu giả định riêng cho dầm đang xét.

Tìm vị trí giảm mômen lớn nhất theo trị tuyệt đối
Nếu gối ở hai đầu, a=0, mômen giữa bằng 750 kN·m và không có mômen âm tại gối. Khi a=4 m, mômen âm bằng −120 kN·m còn mômen giữa bằng 150 kN·m. Giá trị chi phối lúc này là 150 kN·m.

Trong miền hai cực trị còn trái dấu, mômen dương giảm theo a trong khi trị tuyệt đối mômen âm tăng. Điểm cân bằng của hai đại lượng này cho nghiệm tối ưu của bài toán một mục tiêu đang xét:

qa²/2=qL²/8−qLa/2

a/L=(√2−1)/2

Kết quả a=4,142136 m, tương đương khoảng 20,7107% tổng chiều dài tính từ mỗi đầu. Khoảng giữa hai gối còn 11,715729 m. Hai mômen có cùng trị tuyệt đối 128,679656 kN·m.

So với kê ngay hai đầu, trị tuyệt đối mômen lớn nhất còn khoảng 17,1573%. Con số giảm mạnh này đến từ một tải đều phủ toàn chiều dài và sự cho phép tạo đoạn hẫng; không thể áp cho mọi module chỉ vì chiều dài tương tự.

Nghiệm cũng không nói rằng đặt gối ở đó là khả thi. Vị trí vách, sườn tăng cứng, đường hàn, điểm kê được nhà chế tạo chấp thuận, khoảng không quay và khả năng chịu lực cục bộ đều có thể giới hạn nơi đặt gối. Khi vùng cho phép đã cố định, bài toán đúng là tìm phương án tốt nhất trong vùng đó.

Độ nhạy cho thấy hai phía của nghiệm không giống nhau
Với a=3,5 m, mômen âm là −91,875 kN·m và mômen dương là 225 kN·m. Với a=4,5 m, hai giá trị là −151,875 và 75 kN·m. Di chuyển thêm gối vào trong không còn có lợi cho chỉ tiêu lớn nhất vì mômen âm đã chi phối.

Nếu a=5 m, mômen tại giữa bằng không nhưng mômen trên gối đạt −187,5 kN·m. Một bảng chỉ in mômen giữa nhịp sẽ đánh giá sai phương án này là tốt nhất.

Nghiệm 4,142136 m không cần được thi công tới micromet. Số chữ số chỉ phục vụ đối chiếu toán học. Hồ sơ phải khảo sát dung sai đặt gối theo khả năng đo, lắp và dịch chuyển thật, rồi kiểm các tiết diện trên dải vị trí ấy.

Một thiết bị tập trung phá vỡ tính đối xứng
Giữ q=15 kN/m, L=20 m, nhưng chọn gối tại A=4 m và B=16 m để minh họa một cấu hình dễ bố trí. Thêm thiết bị có tải P=100 kN tại x_P=14 m. Toàn bộ dữ liệu vẫn là giả định.

Cân bằng mômen quanh A cho:

R_B=[qL(L/2−A)+P(x_P−A)]/(B−A)

R_A=qL+P−R_B

Ta được R_A=166,666667 kN và R_B=233,333333 kN. Tổng 400 kN có trọng tâm tại x=11 m. Trọng tâm này đủ để tính hai phản lực đứng, nhưng thay toàn bộ tải bằng một lực 400 kN tại x=11 m sẽ không giữ được biểu đồ mômen trong dầm.

Trong khoảng từ A đến vị trí thiết bị, lực cắt V=R_A−qx. Nghiệm V=0 tại x=11,111111 m nằm trong đúng khoảng đang xét. Mômen tại đó là:

M=R_A(x−A)−qx²/2

Kết quả cực đại dương 259,259259 kN·m. Mômen dưới thiết bị tại x=14 m chỉ bằng 196,666667 kN·m; hai gối vẫn có mômen −120 kN·m vì tải thiết bị nằm giữa gối. Vị trí tải tập trung vì thế không nhất thiết là nơi mômen lớn nhất.

Chuyển thiết bị ra đoạn hẫng làm đổi tiết diện chi phối
Đặt cùng P=100 kN tại x=18 m. Phản lực trái giảm còn 133,333333 kN, phản lực phải tăng lên 266,666667 kN. Mômen âm tại gối phải thành −320 kN·m, gồm phần −120 của tải đều và −200 do thiết bị cách gối 2 m.

Mômen dương lớn nhất lúc này chỉ còn 59,259259 kN·m tại x=8,888889 m. Bài toán đã chuyển từ kiểm đoạn giữa sang kiểm vùng gối phải, dù tổng tải vẫn giữ nguyên 400 kN.

Mỗi cấu hình phải kiểm dấu phản lực. Nếu phép cân bằng trả phản lực âm cho một gối chỉ truyền nén, giả thiết hai gối đều tiếp xúc đã sai; không thể đơn giản lấy trị tuyệt đối rồi dùng tiếp. Phải mô hình hóa liên kết giữ xuống có thật hoặc xét trạng thái mất tiếp xúc và ổn định tương ứng.

Tải ngang tạo một bài toán bổ sung
Quay lại cấu hình thiết bị tại x=14 m. Để khảo sát riêng ảnh hưởng một mômen ngoài, giả định lực ngang 32 kN tác dụng cao 2,5 m trên mặt truyền phản lực. Cặp lực bổ sung có độ lớn 80 kN·m; với khoảng gối 12 m, lượng chuyển phản lực giữa hai gối là 6,666667 kN.

Nếu chiều mômen làm tăng tải gối phải, phản lực đứng trở thành 160 và 240 kN. Đây chỉ là cân bằng với một lực ngang và một cặp lực đã được xác định; hệ số 32/400 không phải hệ số gia tốc vận chuyển được khuyến nghị. Đường truyền lực ngang qua chặn, liên kết và kết cấu đỡ phải được kiểm riêng.

Từ dầm module xuống phương tiện phải theo đúng đường truyền tải
Hướng dẫn của Seacom cho một mẫu roll trailer yêu cầu đối chiếu vị trí trọng tâm và sơ đồ chất tải; tải tập trung phải truyền vào dầm dọc, chẳng hạn qua dầm ngang đỡ. [3] Đó là ví dụ cụ thể cho việc tải trọng cho phép tổng cộng chưa đủ để xác nhận một sơ đồ đặt hàng.

Bảng tính dầm trên module cần xuất tọa độ gối, phản lực, chiều lực ngang, mômen dương và âm cùng vị trí tương ứng. Đơn vị vận chuyển dùng chúng để kiểm các vùng chịu tải thực tế trên phương tiện. Không chuyển phản lực của một dầm thành tải trục xe bằng phép chia đều nếu chưa xét cơ cấu treo và sơ đồ đỡ.

Cuối cùng, giảm mômen uốn toàn dầm có thể làm tải ép cục bộ tập trung hơn hoặc đưa cánh nén sang phía ít giằng. Phương án kê chỉ được chọn sau khi kiểm đồng thời độ võng, ép mặt, bụng dầm, liên kết và các trạng thái chuyển tiếp khi đặt xuống hoặc nhấc lên. Nghiệm cực trị là công cụ so sánh cơ học trong một mô hình, không thay cho xác nhận cấu hình vận chuyển.

Nguồn tham khảo
[1] Bolsters — Auxiliary Equipment — Mammoet. Truy cập ngày 09/11/2026.
[2] Graphic Statics Demos — 8. Beam Loading — MIT OpenCourseWare, 4.463 Building Structural Systems II. Truy cập ngày 09/11/2026.
[3] Instructions for Use — Roll Trailer 80 ft 120 t, Documentation 2020/80452 — Seacom AG; bản công bố bởi Grimaldi. Truy cập ngày 09/11/2026.

Rà soát nội dung: 09/11/2026.
 
Top