Điện, đo lường và điều khiển

Hệ thống điện, tín hiệu đo, hiệu chuẩn, vòng điều khiển và dữ liệu vận hành.
Khả dụng phải gắn với một chức năng Một thiết bị đo còn cấp điện nhưng không cung cấp kết quả đáp ứng yêu cầu chưa chắc được coi là khả dụng. Trước khi tính phần trăm, cần xác định chức năng, điều kiện sử dụng và tiêu chí phân loại hoạt động hoặc không hoạt động. NI mô tả độ sẵn sàng theo khả năng thực hiện chức năng khi cần và phân biệt các phạm vi thời gian dừng được tính vào chỉ số.[1] Trong bài này, một phần tử chỉ có hai trạng thái: hoạt động đúng chức năng hoặc không hoạt động. Mô hình ban đầu giả định phát hiện hỏng ngay, bắt đầu sửa ngay, sau sửa quay lại điều kiện thống kê ban đầu; chưa có bảo dưỡng định kỳ, chờ phụ tùng hay hỏng tiềm ẩn. Mọi số liệu được tự đặt cho bài học, không phải thông số của một thiết bị thương mại...
1. Tần số đặt và tốc độ trục là hai đại lượng khác nhau Biến tần thay đổi tần số và điện áp cấp cho động cơ. Với động cơ không đồng bộ, từ trường quay của stator có tốc độ đồng bộ xác định bởi tần số và số cực, còn rotor thường quay chậm hơn từ trường khi làm việc ở chế độ động cơ. Nidec định nghĩa độ trượt từ chênh lệch giữa tốc độ từ trường và tốc độ rotor, đồng thời nêu rằng tải thay đổi có thể làm độ trượt thay đổi.[1] Vì vậy, một giá trị Hz trên màn hình không tự bảo đảm một số vòng/phút duy nhất trong mọi điều kiện tải. Bài dùng mô hình động cơ không đồng bộ ba pha và số liệu giả định. Tốc độ đặt, tốc độ ước tính bởi bộ điều khiển và tốc độ đo trực tiếp cần được phân biệt trong hồ sơ vận hành. 2. Từ số cực đến tốc độ đồng bộ...
1. Chữ kW cần được gắn với một vị trí Một bộ bơm có thể có nhiều giá trị kW cùng đúng: công suất truyền cho chất lỏng, công suất nhận tại trục bơm, công suất cơ ra của động cơ và công suất điện lấy từ lưới. Các đại lượng này không bằng nhau khi có tổn thất. Grundfos phân biệt P1 ở đầu vào hệ, P2 tại trục động cơ, P3 vào bơm và P4 thủy lực. Khi bơm nối trực tiếp với động cơ, P2 và P3 thường được xem là bằng nhau trong mô hình bỏ qua tổn thất khớp nối.[1] Quy ước ký hiệu cần được đối chiếu với đúng tài liệu đang sử dụng. Bài xét chất lỏng không nén được và chế độ ổn định. Các hiệu suất, lưu lượng, cột áp và hệ số công suất đều là số liệu giả định để minh họa. Không coi một con số hiệu suất trong ví dụ là đặc tính của mọi động cơ hoặc...
1. Sụt áp là chênh lệch tại hai vị trí xác định Một tuyến cấp điện có điện trở và điện kháng. Khi có dòng chạy qua, điện áp đầu nhận có thể khác đầu gửi cả về độ lớn lẫn góc pha. Vì vậy, lấy độ lớn dòng nhân với độ lớn tổng trở không phải lúc nào cũng bằng chênh lệch giữa hai trị số điện áp hiệu dụng. Electrical Installation Guide của Schneider Electric trình bày công thức thông dụng theo R cos(phi) + X sin(phi), đồng thời phân biệt mạch một pha với ba pha cân bằng.[1] Bài này xây dựng ví dụ riêng để kiểm tra cách dùng các hệ số và phạm vi xấp xỉ. Ký hiệu L là chiều dài một chiều của tuyến, r và x là điện trở và điện kháng trên đơn vị chiều dài của một dây. Dùng L theo km thì r, x phải theo ohm/km. Các giá trị đều được giả định tại...
1. Điện trở phải đi kèm chiều dài và trạng thái nhiệt Tổn thất trên phần dẫn điện thường bắt đầu từ P_loss = I²R. Phép tính nhìn đơn giản nhưng có thể sai lớn nếu R là giá trị trên một kilomet còn chiều dài chưa được nhân vào, hoặc nếu điện trở lạnh được dùng cho dây đang nóng. Tài liệu FLAP của Đại học Reading trình bày quan hệ giữa điện trở, điện trở suất, hình học và nhiệt độ, đồng thời chỉ ra giới hạn của xấp xỉ tuyến tính theo nhiệt độ.[1] Khi dùng số liệu cáp thực, nên giữ nguyên cơ sở thử nghiệm và đơn vị trong bảng của nhà sản xuất. Bài xét mô hình dẫn điện thuần trở ở trạng thái đã biết nhiệt độ. Các kích thước và hệ số dùng trong ví dụ là giả định, không phải lựa chọn tiết diện đáp ứng một tiêu chuẩn lắp đặt cụ thể. 2. Từ...
1. Ba tên công suất trả lời ba câu hỏi khác nhau Công suất tác dụng P là trung bình theo thời gian của tích điện áp tức thời với dòng điện tức thời; đơn vị thường dùng là kW. Công suất biểu kiến S liên hệ với điện áp và dòng hiệu dụng, biểu diễn bằng kVA. Trong chế độ hình sin, công suất phản kháng Q mô tả thành phần trao đổi năng lượng lệch pha, thường ghi kvar. Fluke trình bày hệ ba pha cân bằng như ba hệ một pha có cùng mức tải, lệch nhau 120 độ; công suất tổng được lấy từ các pha.[1] Điều kiện cân bằng cần được kiểm tra trước khi dùng một điện áp dây và một dòng dây đại diện cho toàn hệ. Bài dùng số liệu giả định để kiểm tra công thức. Các ví dụ không xác định cỡ máy biến áp, dòng bảo vệ hoặc khả năng mang tải của cáp; những quyết...
Đếm đúng thứ đang cần đánh giá Một nhật ký có thể chứa kích hoạt báo động, xác nhận của người vận hành, trở về bình thường và các sự kiện thông tin. Cộng mọi dòng rồi gọi là “số báo động” sẽ trộn các loại chuyển trạng thái. HSE mô tả vai trò báo động là hướng sự chú ý tới điều kiện cần đánh giá hoặc hành động kịp thời, với phản ứng được xác định và có xét khả năng của con người.[1] Bài này xây dựng các phép phân tích dữ liệu giả định, không đặt ngưỡng chấp nhận chung cho phòng điều khiển. Đơn vị quan sát là một vị trí vận hành có phạm vi trách nhiệm được xác định. Nếu đổi nhóm thiết bị hoặc chuyển trách nhiệm giữa ca, phải ghi thay đổi ấy khi so sánh số lượng. Trong tài liệu hệ thống Asset Health Insights, Yokogawa phân biệt trạng...
Điện cực nối chung vẫn có thể ảnh hưởng lẫn nhau Hai điện trở rời có cùng hai đầu nối cho phép dùng công thức song song quen thuộc. Nhưng hai điện cực trong đất không nhất thiết tạo thành hai đường dẫn độc lập: dòng từ điện cực này cũng làm thay đổi điện thế vùng đất quanh điện cực kia. Fluke lưu ý khoảng cách và vùng ảnh hưởng của các điện cực làm thay đổi hiệu quả giảm điện trở khi bổ sung điện cực.[1] Bài này xét dẫn điện tuyến tính ở trạng thái ổn định, đất có điện trở suất không đổi trong mỗi mô hình, điện cực liên kết bằng dây có điện trở bỏ qua và điện thế quy chiếu ở đất rất xa. Các con số là ví dụ phân tích, không phải kết quả khảo sát địa điểm hoặc giới hạn nghiệm thu. Việc nối đất của một công trình còn cần xem dòng sự cố...
Công suất đủ chưa có nghĩa thời gian đủ Một UPS phục vụ tủ đo lường có hai nhiệm vụ khác nhau: cấp được công suất tức thời và duy trì việc cấp điện đủ lâu. Hướng dẫn của Schneider Electric phân biệt công suất W, VA và thời gian lưu điện; thời gian thay đổi theo tải được nối vào.[1] Số VA trên tên thiết bị không phải một lượng năng lượng để chia trực tiếp cho W và thu được giờ. Ví dụ giả định, tải dùng 600 W với hệ số công suất 0,75 có công suất biểu kiến 800 VA. UPS có giới hạn 1.000 VA nhưng chỉ 500 W vẫn không đáp ứng công suất tác dụng của tải. Ngược lại, vượt kiểm tra cả W và VA cũng chưa cho biết ắc quy duy trì được 10 hay 60 phút. Bài này lập các mô hình tính độc lập, không chọn một sản phẩm hoặc thiết kế mạch điện thực tế. Ah...
Xác định đại lượng trước khi dùng công thức Trong hệ ba pha cân bằng có điện áp và dòng hình sin, đặt P là công suất tác dụng, Q là công suất phản kháng cảm và S là công suất biểu kiến. Khi đó S²=P²+Q² và hệ số công suất bằng cosφ=P/S. Quy ước Q dương cho tải cảm, còn Q_c dương là độ lớn phản kháng dung mà bộ tụ cung cấp để giảm Q lấy từ nguồn. Nếu P giữ nguyên và muốn đổi từ cosφ₁ sang cosφ₂, quan hệ bù trong Electrical Installation Guide là Q_c=P(tanφ₁−tanφ₂).[1] Bài này dùng mô hình hình sin để phân tích số học; giá trị mục tiêu được tự đặt, không phải yêu cầu biểu giá điện hoặc tiêu chí bắt buộc cho mọi công trình. Nếu số đo là hệ số công suất tổng trong hệ có dòng méo, chưa được coi ngay nó là cos của góc lệch pha cơ bản. Đó là...
Van tuyến tính chưa chắc tạo lưu lượng tuyến tính Một van có đặc tính tuyến tính được xác định trong điều kiện chênh áp qua van giữ không đổi. Sau khi nối với đường ống, thiết bị trao đổi nhiệt và bơm, chênh áp này thay đổi theo lưu lượng. Do đó đường lưu lượng theo hành trình có thể cong mạnh dù đặc tính nội tại của trim là tuyến tính. Spirax Sarco phân biệt quan hệ nội tại với ảnh hưởng của điều kiện lắp đặt, đồng thời nhắc hành trình là vị trí phần chuyển động, không phải trực tiếp diện tích tiết lưu. [1] Bài này dùng một mô hình dòng lỏng đơn giản để lượng hóa sự khác biệt và xem vì sao tăng kích thước van không luôn tăng khả năng điều chỉnh hữu ích. Đặt mô hình thủy lực và cơ sở đơn vị Gọi x là phần hành trình trong khoảng 0–1...
Đo thay đổi đầu vào để tính trước phần nhiệt cần thêm Một dòng sản phẩm đi qua thiết bị gia nhiệt có thể tăng lưu lượng trước khi cảm biến nhiệt độ ra thấy lạnh đi. Nếu đo được lưu lượng đầu vào, có thể tính phần nhiệt bổ sung ngay khi nhiễu xuất hiện. Đó là ứng dụng feedforward cho nhiễu đo được; bộ điều khiển phản hồi nhiệt độ vẫn xử lý phần sai lệch còn lại. Cooper và Houtz mô tả chuỗi đo nhiễu, dự đoán ảnh hưởng rồi thực hiện tác động bù, đồng thời nhấn mạnh phép đo phải tạo đủ thời gian cho tác động đến biến cần giữ. [1] Việc lắp thêm một đồng hồ lưu lượng chỉ mới cung cấp thông tin. Cần quan hệ năng lượng, động học và giới hạn chấp hành để biến thông tin đó thành lệnh đúng. Cân bằng năng lượng cho một bồn gia nhiệt giả định Xét...
Hai bộ điều khiển phục vụ một mục tiêu chính Trong hệ trao đổi nhiệt, bộ điều khiển nhiệt độ có thể trực tiếp điều chỉnh van hơi. Một cấu trúc khác cho bộ điều khiển nhiệt độ đặt lưu lượng hơi mong muốn, rồi một vòng lưu lượng riêng điều chỉnh van để đạt giá trị đó. Vòng lưu lượng là vòng trong; nhiệt độ là biến chính của vòng ngoài. Control Guru mô tả cấu trúc này bằng việc dùng đầu ra vòng ngoài làm điểm đặt vòng trong. Biến phụ cần phản ứng sớm với nhiễu có liên quan, đo được và chịu tác động của cùng cơ cấu chấp hành. [2] Thêm một cảm biến bất kỳ chưa đủ tạo lợi ích cascade. Chọn vị trí nhiễu quyết định lợi ích Nếu áp suất cấp hơi thay đổi và làm lưu lượng thay đổi trước khi nhiệt độ công nghệ phản ứng, vòng lưu lượng có cơ hội...
Giới hạn lệnh không đồng nghĩa giới hạn trạng thái bên trong Một van đã mở hết không thể đáp ứng lệnh mở thêm, nhưng bộ điều khiển PI vẫn có thể cộng sai số vào thành phần tích phân. Sau khi yêu cầu giảm, bộ điều khiển phải mất thời gian xóa phần tích lũy đó trước khi lệnh quay lại vùng van có thể thực hiện. Control Guru chỉ ra việc cắt đầu ra ở giới hạn chưa ngăn thành phần tích phân tiếp tục tăng; đường xu hướng chỉ có lệnh đã cắt có thể che hiện tượng này. [3] Bài dưới dùng một phép thử thuật toán với sai số được áp đặt để nhìn trực tiếp trạng thái tích phân. Nó không dự báo đáp ứng của một thiết bị công nghệ cụ thể. Đặt riêng lệnh chưa giới hạn và lệnh thực hiện Gọi v là lệnh tính toán trước giới hạn, u là lệnh gửi tới cơ cấu sau...
Dạng vị trí tính giá trị đầu ra đầy đủ Trong PID dạng vị trí, phép tính cho giá trị đầu ra điều khiển u tại thời điểm hiện tại từ bias và các tác động P, I, D. Từ “vị trí” không có nghĩa biến điều khiển phải là vị trí cơ khí: u có thể là phần trăm lệnh, dòng điện hoặc một điểm đặt lưu lượng. Nó giúp phân biệt với dạng gia tăng, vốn tính Δu rồi cộng vào đầu ra trước. Sao chép ba con số giữa hai bộ điều khiển chỉ đáng tin khi phương trình, dấu, đơn vị thời gian và thang đo đều tương thích. Bài này dùng một ví dụ số để kiểm tra các điều kiện ấy; các hệ số minh họa không phải bộ chỉnh định cho một quá trình cụ thể. Dạng chuẩn và dạng song song Đặt e=SP−PV. Dạng chuẩn lý tưởng có thể viết u=u₀+K_c{e+(1/T_i)∫e dt+T_d de/dt}. K_c tác động...
Tích phân nằm trong cân bằng tồn chứa Mức chất lỏng thay đổi vì lượng vào khác lượng ra. Nếu chênh lệch này duy trì, tồn chứa tiếp tục tăng hoặc giảm theo thời gian. Vì thế một vòng mức có thể mang tính tích phân ngay trước khi bộ điều khiển được bổ sung tác động I. Tuy nhiên, hai loại tích phân đó tác động lên hai đại lượng khác nhau: một loại tích lũy vật chất, loại kia tích lũy sai lệch điều khiển. Bài này dùng một bồn và các lưu lượng giả định để giải mô hình rõ ràng. Các hệ số điều khiển được chọn để thuận tiện kiểm tra nghiệm, không phải thông số chỉnh định áp dụng trực tiếp cho thiết bị hiện trường. Từ khối lượng đến phương trình mức Cân bằng tổng quát là d(ρV)/dt=ṁ_in−ṁ_out. Nếu chất lỏng có mật độ ρ không đổi, không sinh hay...
Con số “đáp ứng 5 giây” chưa đủ để so hai đầu đo Một nhà cung cấp có thể báo thời gian đạt 50% bước nhiệt, nơi khác báo 63,2% hoặc 90%. Hai con số đều gọi là response time nhưng không trực tiếp so được nếu chưa biết định nghĩa. OMEGA nêu các tỷ lệ này và yêu cầu gắn thời gian đáp ứng với điều kiện thử cụ thể. [1] Đối với đầu đo nhiệt trong công nghệ, cần biết thêm nó được thử riêng hay cùng thermowell, ở nước hay khí, tốc độ dòng ra sao và mức thay đổi nhiệt độ nào. WIKA giải thích rằng cùng một nhiệt kế có thể phản ứng khác đáng kể giữa môi trường không khí và chất lỏng do điều kiện truyền nhiệt khác nhau. [2] Mô hình một nhiệt độ đồng đều của đầu đo Xét đầu cảm biến có khối lượng m, nhiệt dung riêng c_p và diện tích trao đổi A. Giả...
Lọc tín hiệu làm đổi cả nhiễu lẫn tốc độ phản ứng Một giá trị áp suất hiển thị ổn định hơn sau khi tăng thời gian damping thường dễ đọc hơn, nhưng cũng phản ứng chậm hơn với biến đổi thật. Để chọn một cấu hình có ý nghĩa, cần tính cả mức làm trơn và thời gian đạt một tỷ lệ của bước thay đổi. Chỉ nhìn đồ thị bớt rung chưa cho biết tín hiệu còn phù hợp cho mục đích sử dụng hay không. Bài xét bộ lọc thông thấp bậc nhất có gain một. Nó là mô hình toán học của một tầng xử lý tín hiệu, không đại diện tự động cho toàn bộ cảm biến, transmitter, mạng truyền và màn hình. Nếu nhiều tầng cùng lọc, đáp ứng tổng sẽ khác một tầng đơn. Mô hình liên tục và nghiệm đáp ứng bước Gọi u(t) là đầu vào, y(t) là đầu ra, cùng đơn vị kỹ thuật. Bộ lọc được mô tả...
Một tín hiệu êm hơn có thể phản ứng chậm hơn Trung bình trượt thường được thêm vào tín hiệu áp suất để màn hình bớt dao động. Tuy nhiên, đường biểu diễn đẹp hơn không tự chứng minh phép đo tốt hơn cho mọi mục đích. Cùng một bộ lọc có thể giúp xem xu hướng chậm nhưng làm chậm thời điểm nhận biết một thay đổi thật. Bài xét bộ lọc số nhân quả, lấy trung bình đều N mẫu liên tiếp tại tần số lấy mẫu f_s. “Nhân quả” nghĩa là kết quả hiện tại chỉ dùng mẫu hiện tại và quá khứ. Các trị số dưới đây là ví dụ giả định để chọn cách xử lý dữ liệu, không phải thời gian đáp ứng được chấp nhận cho một vòng bảo vệ cụ thể. Phương trình và đơn vị Gọi x(n) là giá trị áp suất ở mẫu n, đơn vị bar. Khi cửa sổ đã đầy, y(n)=(x(n)+x(n−1)+…+x(n−N+1))/N. Các hệ số...
Đồ thị chạy chậm có thể chứa nhiễu nhanh bị gập xuống Một màn hình áp suất hiển thị dao động 3 Hz chưa đủ chứng minh thiết bị công nghệ thực sự dao động ở 3 Hz. Nếu tín hiệu được lấy mẫu quá chậm so với các thành phần có mặt tại đầu vào, một dao động nhanh có thể tạo đúng cùng chuỗi số như dao động chậm. Hiện tượng này là aliasing, thường được gọi là gập phổ. Bài xét lấy mẫu đều theo thời gian của một tín hiệu thực trong băng gốc. Không bàn phương pháp lấy mẫu thông dải có chủ đích. Ví dụ số là tín hiệu áp suất giả định, dùng để phân biệt giới hạn đo với diễn giải quá trình; nó không mô tả một hệ bảo vệ hoặc vòng điều khiển cụ thể. Tần số lấy mẫu và miền quan sát Nếu khoảng cách giữa hai mẫu là T_s giây, tần số lấy mẫu f_s=1/T_s có...
Top